Ευρωπαϊκός χάρτης δείχνει τη συγκέντρωση των αγριόχοιρων στην Ευρώπη

Παρά τη διαρκή μέση ετήσια αύξηση των θηρευτικών ροών αγριόχοιρου (Sus scrof ) τα τελευταία δέκα χρόνια, οι πληθυσμοί τους στην Ευρώπη έχουν σημειώσει σταθερή και επιταχυνόμενη αύξηση. Αυτό το φαινόμενο αποτελεί κρίσιμο κίνδυνο για την υγεία των ζώων και την αγροτική οικονομία, ιδίως λόγω της πιθανής εξάπλωσης ορισμένων μολυσματικών ασθενειών, όπως η αφρικανική πανώλη των χοίρων (ASF) .

Μέχρι πρόσφατα, η διαχείριση αυτού του προβλήματος αντιμετώπιζε ένα τεχνικό εμπόδιο: τα δεδομένα για την αφθονία των αγριόχοιρων στην Ευρώπη ήταν κατακερματισμένα, καθώς κάθε χώρα χρησιμοποιούσε διαφορετικές μεθόδους για την καταμέτρηση των πληθυσμών της. Αυτή η έλλειψη εναρμόνισης εμπόδισε τους επιστήμονες και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να έχουν μια ολοκληρωμένη και ακριβή εικόνα για να ενεργήσουν με συντονισμένο, αποτελεσματικό και αποδοτικό τρόπο κατά των επιδημιών.

Ως εκ τούτου, η Ομάδα Έρευνας Υγείας και Βιοτεχνολογίας του Ερευνητικού Ινστιτούτου Κυνηγετικών Πόρων (IREC – CSIC, UCLM, JCCM) στην Ισπανία, μέσω της ευρωπαϊκής κοινοπραξίας ENETWILD, ηγήθηκε μιας σημαντικής επιστημονικής προόδου, συνδυάζοντας την επιστήμη αιχμής και μια άνευ προηγουμένου διεθνή συνεργασία.

Ο στόχος ήταν να δημιουργηθεί ο πρώτος εναρμονισμένος ευρωπαϊκός χάρτης υψηλής ανάλυσης για την πυκνότητα των αγριόχοιρων, μεταβαίνοντας από απλούς δείκτες αφθονίας (γνωρίζοντας αν υπάρχουν πολλοί ή λίγοι) σε εκτιμήσεις πυκνότητας (αριθμός ατόμων ανά km²), με χωρική ανάλυση 2×2 km, ένα επίπεδο λεπτομέρειας και συνέπειας που δεν είχε επιτευχθεί ποτέ πριν για ένα χερσαίο άγριο είδος στην Ευρώπη.

Προβλεπόμενη πυκνότητα αγριόχοιρων σε όλη την Ευρώπη (πλέγματα 2×2 km). Αναφέρεται η τοποθεσία της επιδημίας αφρικανικής πανώλης των χοίρων στην Καταλονία.

Αυτό το ορόσημο, το οποίο κορυφώθηκε με μια τεχνική δημοσίευση το 2024 από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), περιελάμβανε τη βαθμονόμηση μοντέλων αφθονίας με βάση στατιστικά στοιχεία κυνηγιού χρησιμοποιώντας αξιόπιστα δεδομένα πυκνότητας αγριόχοιρων που παρείχαν εθνικοί και περιφερειακοί εμπειρογνώμονες σε όλη την Ευρώπη. Ξεκινώντας με τιμές αναφοράς που συγκεντρώθηκαν μέσω του δικτύου εμπειρογνωμόνων του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Άγριας Ζωής, οι προβλέψεις αφθονίας μετατράπηκαν σε επικυρωμένες εκτιμήσεις πυκνότητας, επιτρέποντας μεγαλύτερο βιολογικό ρεαλισμό, βελτιωμένη συγκρισιμότητα μεταξύ χωρών και άμεση εφαρμογή σε επιδημιολογικά μοντέλα και μοντέλα ανάλυσης κινδύνου.

Το αποτέλεσμα που προκύπτει παρουσιάζεται σε έναν χάρτη που αφορά την πυκνότητα των αγριόχοιρων στην Ευρώπη πριν από την αφρικανική πανώλη των χοίρων, παρέχοντας μια σταθερή βάση για την ανάλυση, την επιτήρηση και τη διαχείριση των ασθενειών. Για παράδειγμα, ο υψηλής πυκνότητας «μεσογειακός διάδρομος» αγριόχοιρων που εκτείνεται από τη νότια Γαλλία και την Καταλονία έως τη νοτιοανατολική Ισπανία είναι αξιοσημείωτος, καθώς συμπίπτει με υψηλές συγκεντρώσεις χοιροτροφίας και οδών μεταφοράς.

Τα τελευταία χρόνια, η ομάδα SaBio της IREC έχει πραγματοποιήσει εντατική παρακολούθηση της πυκνότητας των αγριόχοιρων χρησιμοποιώντας παγίδες κάμερας σε δεκάδες πληθυσμούς στην Ισπανία, μέσω του Δικτύου Παρακολούθησης Χερσαίας Άγριας Ζωής στην Ισπανία (FAUNET) του Υπουργείου Γεωργίας, Αλιείας και Τροφίμων, για να επαναβαθμονομήσει αυτόν τον χάρτη με μεγαλύτερη ακρίβεια σε εθνική κλίμακα.

Τα ακριβή δεδομένα για την πυκνότητα των αγριόχοιρων είναι απαραίτητα για την επιτήρηση και τον έλεγχο της αφρικανικής πανώλης των χοίρων και άλλων ασθενειών της άγριας ζωής με βάση τον κίνδυνο, καθώς η γνώση της πυκνότητας του πληθυσμού – και όχι μόνο της αφθονίας – μας βοηθά να κατανοήσουμε τη δυναμική μετάδοσης, την επιμονή και την εξάπλωση της νόσου και μας επιτρέπει να βελτιώσουμε την αποτελεσματικότητα της επιτήρησης της υγείας, των ερευνών για τα πτώματα και των μέτρων ελέγχου .

Επομένως, αυτός ο χάρτης παρέχει απαραίτητες πληροφορίες για τη μοντελοποίηση ασθενειών, την αξιολόγηση των κινδύνων για την υγεία στη διεπαφή άγριας ζωής-ανθρώπου, τον σχεδιασμό της βιοποικιλότητας και της διαχείρισης της άγριας ζωής, καθώς και την αξιολόγηση των τάσεων του πληθυσμού και των ποσοστών συγκομιδής. Αυτός ο χάρτης είναι πλέον διαθέσιμος για χρήση από τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής για την άγρια ​​ζωή και την υγεία των ζώων, σηματοδοτώντας ένα ορόσημο σε ευρωπαϊκό επίπεδο .

Από την άλλη πλευρά, τα χωρικά δεδομένα που χρησιμοποιούνται στα μοντέλα καταδεικνύουν ότι οι στατιστικές θήρας μπορούν να μετατραπούν σε ένα ισχυρό εργαλείο διαχείρισης για την αξιολόγηση του ελέγχου του πληθυσμού των αγριόχοιρων και την υποστήριξη της αντιμετώπισης της αφρικανικής πανώλης των χοίρων (ASF) στην Ισπανία . Συνδυάζοντας μοντέλα πυκνότητας υψηλής ανάλυσης με επίσημα δεδομένα συγκομιδής, τα ποσοστά εξόρυξης έχουν επίσης εκτιμηθεί σε εθνικό επίπεδο με υψηλή χωρική ανάλυση και αξιολογείται εάν η τρέχουσα πίεση στο κυνήγι επαρκεί για τη μείωση των πληθυσμών και τον περιορισμό της εξάπλωσης της νόσου.

Αυτά τα μοντέλα έχουν ήδη βελτιστοποιηθεί ενσωματώνοντας επίσημα στατιστικά στοιχεία κυνηγιού, δεδομένα παρουσίας και περιβαλλοντικούς προγνωστικούς δείκτες και έχουν βαθμονομηθεί με πραγματικά δεδομένα πυκνότητας πληθυσμού που συλλέχθηκαν από περισσότερα από 77 σημεία παρατήρησης σε όλη την Ευρώπη, χρησιμοποιώντας τυποποιημένα πρωτόκολλα από το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Άγριας Ζωής. Χάρη σε αυτό, το αναπτυγμένο εργαλείο προσφέρει λεπτομερείς εκτιμήσεις της πυκνότητας πληθυσμού αγριόχοιρων για όλες τις ευρωπαϊκές χώρες .

Τα αποτελέσματα, τα οποία είναι ήδη διαθέσιμα ως προδημοσίευση και πρόκειται να δημοσιευτούν στο European Journal of Wildlife Research, δείχνουν έναν συνολικό πληθυσμό αγριόχοιρων στην Ευρώπη μεταξύ 13,5 και 19,6 εκατομμυρίων ατόμων πριν από την ετήσια κυνηγετική περίοδο στην κύρια περιοχή εξάπλωσης του αγριόχοιρου, πριν από την εμφάνιση της αφρικανικής πανώλης των χοίρων. Ο εκτιμώμενος πληθυσμός αγριόχοιρων στην Ισπανία υπερβαίνει τα 2,4 εκατομμύρια άτομα.

Από αυτή την άποψη, η Ισπανία ξεχωρίζει για τις περιοχές με ακραία πυκνότητα πληθυσμού, με τις υψηλές πυκνότητες του προαναφερθέντος «μεσογειακού διαδρόμου» να είναι ιδιαίτερα ανησυχητικές, επειδή συμπίπτουν με περιοχές υψηλής συγκέντρωσης χοίρων και κύριες οδούς επικοινωνίας, γεγονός που πολλαπλασιάζει τον κίνδυνο εισόδου ασθενειών των αγριόχοιρων, όπως η ΑΠΧ, και επακόλουθης εξάπλωσης σε ζώα εκτροφής.

Το έργο που συσσωρεύτηκε μεταξύ 2024 και 2025 σηματοδοτεί ένα σημείο καμπής στην ευρωπαϊκή επιτήρηση της υγείας και υπογραμμίζει ότι η διεθνής επιστημονική συνεργασία είναι το μόνο εργαλείο ικανό να αντιμετωπίσει βιολογικές προκλήσεις που δεν κατανοούν σύνορα .

Μπορείτε να συμβουλευτείτε τις επιστημονικές δημοσιεύσεις αυτών των ερευνητικών εργασιών στη διεύθυνση:

• Κοινοπραξία ENETWILD, Croft, S., Blanco-Aguiar, JA, Acevedo, P., Illanas, S., Vicente, J., Warren, DA, Smith, GC Μοντελοποίηση αφθονίας αγριόχοιρων σε υψηλή ανάλυση . Υποστηρικτική δημοσίευση EFSA , 2024. Αριθμός ερώτησης: EFSA-Q-2024-00029.
• Smith, GC, Vicente, J., Corft, S., Warren, D., BlancoAguiar, JA, Acevedo, P., […], Ferroglio, E. Προδημοσίευση . Χαρτογράφηση της πυκνότητας των αγριόχοιρων σε όλη την Ευρώπη: συνδυασμός χωρικών μοντέλων και εκτιμήσεων πυκνότητας . Ευρωπαϊκό Περιοδικό Έρευνας Άγριας Ζωής (προδημοσίευση).